ترجمه هایی از کتاب مقدس به زبان سغدی پس از تازش اعراب

  اولین زمان ترجمه متون مسیحی به زبان سغدی، به تاریخ نخستین مهاجرتهای نستوریان مسیحی از ایران به آسیای میانه مربوط میxadباشد، که در دوران سلطنت یزدگرد دوم ساسانی، در 457-438م اتفاق افتاد، این متون سغدی مسیحی در واقع گواهی بر فعالیتهای موفقیتxadآمیز مبلغین مسیحی نستوری در این سرزمینxadها میxadتواند باشد (زرشناس: 1381، 10)، (Dresden: 1983, 1225). این دستxadنوشته ها ، گونه ای ادبیات ترجمهxadا ی میxadباشند، که در آنها مترجمان مسیحی به ترجمه واژه به واژه از زبان سریانی به سغدی پرداختهxadا ند، بگونه xadای که در بیان مطالب به اصل سریانی متن پایبند مانده xadاند، برای همین ترجمهxad های آنان، فاقد ابتکار و ارزش ادبی میxadباشد، و همچنین از آنجا که مخاطبان ایشان نیز برخلاف مبلغین مانوی، مردمانی عادی و کمxad سواد بوده اند برای زبان بکار رفته در این متون غالباً از اصطلاح عامیانه استفاده میxadشود (زرشناس: 1376، 112-98)، (Dresden: 1983, 1227).   اما نکته مثبت دربارۀ این متون اینست که، از آنجا که از اصل سریانی ترجمه شدهxadا ند، یا اینکه از روی نسخهxadه ای متناظر در زبان سریانی و گاه یونانی که هویت مشخصی دارند، برگردان آنها صورت گرفته است، تجزیه و تحلیل این متون، آسانتر میxadباشد، زیرا با شناسایی متون سریانیxadای که این ترجمه ها از روی آنها صورت گرفته پیxadبردن به محتوای سغدی آنها راحتxadتر میxadباشد، این آثار که در سدهxadها ی 10-6م پدید آمده xadاند از لحاظ محتوی شامل قطعاتی از انجیلxadهای متی، لوقا، یوحنا، داستان پیامبران و آباء کلیسا، زندگی شهدا و قدیسانی مانند جورج مقدس، سرودهای نیایشی، موعظه xadها، کلمات قصار، مزامیر، تفسیرها و اشعار و همچنین بخشxadهایی از داستان ایوب و دانیال نبی میxadباشند (ابوالقاسمی:1380، 103)، (قریب: 1394، 44